3. ses grubu · ü s ö y d z

Z sesi ve z harfinin yazılışı

z, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Türkçe programında ilk okuma yazmanın 3. ses grubundaki 6. sestir; programın sırasıyla öğretilen 18. sestir. Bir ünsüz olan z sesinin anahtar sözcüğü zürafa. Önce sesi duyulur, sonra harfi tanınır ve yazılır.

z harfi nasıl yazılır?

Küçük z harfi tek hamlede yazılır; adımlar görselin altında. Renkli nokta başlangıç yerini, ok yönü, numara sırayı gösterir.

z harfinin dik temel yazılışı: 1 hamle, başlangıç noktaları ve yön oklarıyla
z harfinin dik temel yazılışı (solda bitmiş hali)
  1. 1. hamle, turuncu Başlangıç noktası: orta çizgi, solda. Sağa doğru yatay çizilir, sonra taban çizgisine kadar sola doğru eğik iner, sonra sağa doğru yatay çizilir.

Büyük Z harfi nasıl yazılır?

Büyük Z harfi tek hamlede, tam satır boyunda yazılır. Büyük harflere küçük harfler bitince geçilir.

Büyük Z harfinin dik temel yazılışı: 1 hamle, başlangıç noktaları ve yön oklarıyla
Büyük Z harfinin dik temel yazılışı
  1. 1. hamle, turuncu Başlangıç noktası: üst çizgi, solda. Sağa doğru yatay çizilir, sonra taban çizgisine kadar sola doğru eğik iner, sonra sağa doğru yatay çizilir.

z sesi çalışma sayfaları ve etkinlikler

5 yazdırılabilir A4 sayfa; okunan her sözcük yalnız z sesine kadar öğrenilen seslerle (a n e t i l o k u r ı m ü s ö y d z). Okulda ve evde ücretsiz kullanabilirsiniz.

  • z harfi yazma çalışma sayfası: dik temel z yazma satırları, kalın ve noktalı kılavuzla

    z harfi yazma çalışması

    İki sayfa: küçük z kalın kılavuzdan noktalıya, sonra yalnız başlangıç noktasıyla; ardından az, ez, iz heceleri; üzüm, muz, deniz sözcükleri. İkinci sayfa büyük Z.

    PDF indir
  • z harfini bul etkinliği: kutulardaki z harflerini boyama, dik temel yazıyla

    z harfini bul

    49 kutunun 20 tanesinde z var; öteki kutularda d, y, ö, s, ü, m harfleri. Çocuk z harflerini bulup boyar ve sayar.

    PDF indir
  • Eksik z harfini tamamla: üzüm, muz, deniz, kuzu sözcüklerinde noktalı z harfi

    Eksik z harfini tamamla

    üzüm, muz, deniz, kuzu gibi 8 sözcükte z noktalı yazılı; çocuk tamamlar, okur ve yeniden yazar.

    PDF indir
  • z sesiyle hece birleştirme etkinliği: üzüm, deniz, kuzu, kiraz, yıldız, zeytin sözcüklerinin heceleri

    z sesiyle heceleri birleştir

    Heceler eşleşince üzüm, deniz, kuzu, kiraz, yıldız, zeytin sözcükleri çıkar; çocuk çizgiyle birleştirir, okur ve yazar.

    PDF indir
  • z sesi okuma metni DENİZ: dik temel yazıyla, yalnız öğrenilmiş seslerden cümleler

    z sesi okuma metni: DENİZ

    “Yaz oldu. Azra ile annesi deniz kenarında.” diye başlayan 6 sayfalık metin; yalnız z sesine kadar öğrenilen seslerle yazıldı.

    PDF indir

Bütün seslerin sayfaları tek yerde: ücretsiz çalışma sayfaları.

z sesiyle heceler

Programdaki sırayla önce kapalı heceler, sonra açık heceler çalışılır. Yalnız z sesine kadar öğrenilmiş seslerle (a n e t i l o k u r ı m ü s ö y d z) kurulan ve Türkçede sık geçen heceler:

Kapalı heceler

  • az
  • ez
  • iz
  • uz
  • öz

Açık heceler

  • za
  • ze
  • zi
  • zo
  • zu
  • zı
  • zü

Sözcüklerdeki diğer heceler

  • züm
  • muz
  • de
  • niz
  • ku
  • ki
  • raz
  • zil
  • yıl
  • dız
  • tuz
  • kız
  • zey
  • tin
  • yüz
  • se
  • kiz
  • do
  • kuz
  • küz
  • yaz
  • zun
  • te
  • ra
  • ka
  • zak
  • man

Hece ve sözcükler tek renkle, bitişik yazılır; heceleri ayrı renklere boyamak çocuğu heceleyerek okumaya alıştırır.

z sesi geçen sözcükler

Okunabilen sözcükler

Bu sözcüklerde yalnız z sesine kadar öğrenilen sesler var; çocuk z sesini öğrendiği gün bunları okuyabilir.

  • üzüm
  • muz
  • deniz
  • kuzu
  • kiraz
  • zil
  • yıldız
  • tuz
  • kız
  • zeytin
  • yüz
  • sekiz
  • dokuz
  • öküz
  • yaz
  • uzun
  • terazi
  • kazak
  • zeki
  • zaman
  • az

z ile başlayan sözcükler

  • zil
  • zeytin
  • zeki
  • zaman
  • zebra
  • zürafa

İçinde z geçen sözcükler

  • üzüm
  • muz
  • deniz
  • kuzu
  • kiraz
  • yıldız
  • tuz
  • kız
  • yüz
  • sekiz
  • dokuz
  • öküz
  • yaz
  • uzun
  • terazi
  • kazak
  • az
  • çizme
  • buz
  • gözlük
  • göz
  • gazete
  • gezegen
  • çizgi
  • güzel
  • cüzdan
  • horoz
  • hızlı
  • valiz
  • televizyon
  • ağız

Sesi duy: z sesi sözcüğün neresinde?

  • zürafa (başta)
  • zil (başta)
  • kuzu (ortada)
  • deniz (sonda)

z sesi tekerlemesi ve hikâyesi

Tekerleme ve hikâye çocuğa okutulmaz, dinletilir; içinde henüz öğrenilmemiş sesler de bulunabilir.

Zürafa zürafa, uzun boylu zürafa,
Uzanır uzanır, yetişir yaprağa!

Sesi tanıtan hikâye

Zeynep bahçede oturmuş, çiçekleri seyrediyordu.

Bir arı çiçekten çiçeğe uçuyor, kanatlarıyla ses çıkarıyordu: Zzzzz!

Zeynep arıyı ürkütmemek için hiç kıpırdamadı. Arı, bal yapmak için çiçeklerden nektar topluyordu.

Sonra arı kovanına doğru uçtu: Zzzzz! Zeynep arkasından el salladı.

Sen de arı gibi vızılda: zzzzz!

Dehacan uygulamasında z sesi

Bu sayfadaki hikâye ve tekerleme uygulamada sesli: çocuk “Zeynep bahçede oturmuş, çiçekleri seyrediyordu.” diye başlayan hikâyeyi dinler, z sesini oyunlarla arar, harfi parmağıyla yazar. Uygulama yazılış yönünü denetler, takılınca ipucu verir.

Uygulamayı tanıyın

3. gruptaki öteki seslerin çalışma sayfaları