De, da ve ki’nin yazımı
Bağlaç olan “de, da, ki” ile ek olan “-de, -da, -te, -ta, -ki” nasıl ayırt edilir; örnekler, kısa yollar ve açıklamalı cevap anahtarlı çalışma kâğıdı.
De, da ve ki çalışma kâğıdı (PDF)
Doğru yazılışı seçme (de/da ve ki) ve doğru-yanlış bölümleri. Cevap anahtarında her cevabın nedeni yazar; çocuk kuralı cevaptan da öğrenir.
De, da ve ki’nin yazımı çalışma kâğıdı
10 de/da ve 6 ki sorusunda doğru yazılışı seç, 8 cümlede doğru mu yanlış mı; cevap anahtarında her birinin nedeni.
PDF indir
Kendi çalışma sayfanızı oluşturun
4. sınıf Türkçedeki “de” ve “ki” derslerinden her seferinde farklı sorularla konu çalışması hazırlayabilirsiniz. Ücretsizdir, üyelik gerekmez: sayfa tarayıcıda hazırlanır, yazdırılır ya da PDF olarak kaydedilir.
“de, da” ne zaman ayrı, ne zaman bitişik yazılır?
Bağlaç olan “de, da”: ayrı
“dahi, bile, de” anlamı katar; cümleden çıkarılınca anlam biraz daralır ama cümle bozulmaz. Önündeki sözcüğün son ünlüsüne göre “de” ya da “da” olur; asla “te, ta” olmaz.
Ben de geleceğim. · Kardeşim de çok sevindi. · Hem okudu hem de yazdı.
Ek olan “-de, -da, -te, -ta”: bitişik
Bulunma eki “nerede, kimde, ne zaman” sorularına cevap verir; çıkarılınca cümle bozulur. Sert ünsüzle (ç, f, h, k, p, s, ş, t) biten sözcüklerden sonra “-te, -ta” olur.
Evde kaldım. · Sınıfta oturdum. · Saat üçte buluşalım. · Ankara’da yaşıyoruz.
Kolay yol
- Çıkar ve oku“de”yi çıkarınca cümle hâlâ anlamlıysa ayrı yazılır: “Ben de geldim” → “Ben geldim.” Bozuluyorsa bitişiktir: “Evde kaldım” → “Ev kaldım” olmaz.
- “Dahi” koyYerine “dahi” konabiliyorsa bağlaçtır, ayrı yazılır: Ben dahi geleceğim.
- “te, ta” gördüysen ektirBağlaç hiçbir zaman “te, ta” olmaz.
“ki” ne zaman ayrı, ne zaman bitişik yazılır?
- Bağlaç “ki”: ayrıDedim ki yarın gidelim. · Öyle yoruldum ki hemen uyudum. · Biliyorum ki başaracaksın.
- Sıfat yapan “-ki”: bitişik“Hangi?” sorusuna cevap verir: masadaki kitap, yarınki gezi, akşamki film.
- Zamir yerine geçen “-ki”: bitişikBenimki, seninki, onunki: “Senin kalemin kırmızı, benimki mavi.”
- Kalıplaşmış sözcükler: bitişikbelki, çünkü, sanki, oysaki, hâlbuki, mademki.
“-ki” eki ünlü uyumuna uymaz (yarınki, akşamki); yalnız bugünkü, dünkü ve öbürkü sözcüklerinde “-kü” olur. Soru eki “mı, mi” de ayrı yazılır: Sen de mi geliyorsun?
Programda “de” ve “ki” bağlaçlarının yazımı 4. sınıfta çalışılır.
De ve ki uygulamada da var
Dehacan’da 4. sınıf Türkçede “"de" ayrı mı, bitişik mi?”, “"ki" ayrı mı, bitişik mi?” ve “"de" ve "ki" anlamı nasıl değiştirir?” dersleri var: çocuk cümlede ayrı ya da bitişik yazılışı seçer, yanlışta kuralın açıklamasını görür.
Dehacan yakında Google Play ve App Store'da. İlk 2 hafta ücretsiz, sonra aylık abonelik; reklam yok, çocuktan kişisel veri alınmaz.
Sık sorulan sorular
Bağlaç olan “de” nasıl anlaşılır?
Cümleden çıkarıldığında cümle bozulmuyorsa ya da yerine “dahi” konabiliyorsa bağlaçtır ve ayrı yazılır: “Ben de geleceğim.” → “Ben geleceğim.”
“de” eki ne zaman “te” olur?
Bulunma eki, sert ünsüzle (ç, f, h, k, p, s, ş, t) biten sözcüklerden sonra “-te, -ta” olur: üçte, sokakta, kitapta. Bağlaç olan “de, da” hiçbir zaman “te, ta” olmaz.
“ki” ne zaman bitişik yazılır?
“Hangi?” sorusuna cevap veren sıfat yapan ek (masadaki, yarınki), zamir yerine geçen ek (benimki) ve kalıplaşmış sözcükler (belki, çünkü, sanki) bitişik yazılır. Bağlaç olan “ki” ayrı yazılır (Dedim ki...).
“de” ve “ki” kaçıncı sınıfta öğretilir?
Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Türkçe programında “de” ve “ki” bağlaçlarının yazımı 4. sınıfta çalışılır; sonraki yıllarda yazım kurallarıyla sürer.